ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΛΙΣΣΑ

ΜΕΛΙ ΕΙΔΗ
Το μέλι είναι μια γλυκιά παχύρρευστη ουσία που παρασκευάζεται από τις μέλισσες με πρώτη
ύλη φυτικές ή ζωικές μελιτώδεις εκκρίσεις ή νέκταρ άνθεων. Από την αρχαιότητα θεωρείται μια
μακροβιοτική τροφή με εξαιρετικές θρεπτικές και θεραπευτικές ιδιότητες σε σωματικό και
πνευματικό επίπεδο. Στο μελί στηρίζεται η διατροφή πολλών από τις μακροβιότερες φυλές του
πλανήτη και η επιβίωση πολλών άγριων φυλών στην ζούγκλα και τον Αμαζόνιο. Η πρώτη ύλη
για την παραγωγή μελιού από την μέλισσα είναι το νέκταρ, η «τροφή των αθανάτων». Για την
παραγωγή του η μέλισσα προσθέτει δικά της ένζυμα, των οποίων οι δράσεις δεν είναι ακόμη
εξακριβωμένες. Η πυκνότητα του μελιού εξαρτάται από την περιεχόμενη υγρασία όσο
μικρότερη η θερμοκρασία και η υγρασία τόσο πιο παχύρρευστο είναι το μέλι. Το χρώμα του
μελιού είναι βασικό χαρακτηριστικό του, σχετίζεται με την γεύση του και με την περιεκτικότητα
του σε μέταλλα.  Η γεύση του μελιού ποικίλει ανάλογα με
το φυτό, από το οποίο εξάχθηκε. Ποικίλει από έντονα γλυκιά μέχρι και πικρή. Η υποβάθμιση
του μελιού από την κρυστάλλωση έρχεται συνήθως από δυο γεγονότα : το πρώτο είναι η
ανεξέλεγκτη θέρμανση του μελιού και το δεύτερο είναι από την χοντροκρυσταλλωση που το
απειλεί με οξείδωση (ξίνισμα).

Πόσο μέλι μπορεί να τρωει κάποιος?
Η συνιστώμενη δόση ποιοτικού μελιού είναι 1-3 κουταλιές της σούπας (ή και
παραπάνω) ημερησίως από έναν υγιεί ενήλικα.

Από ποια ηλικία μπορούν τα παιδιά να τρώνε μελί?
Η σύγχρονη ιατρική μας λέει ότι μόνο τα παιδιά άνω των 2 ετών μπορούν να
τρώνε μέλι. Κάτι αντίστοιχο ισχύει και για την γύρη και τον βασιλικό πολτό.

Μελι το ακατεργαστο…Μελι του αφρου
Η καλύτερη ποιότητα μελιού είναι το στρώμα μελιού που συγκεντρώνεται κοντά στην
επιφάνεια του μελιτοεξαγωγέα. Στην επιφάνεια συγκεντρώνονται και άλλα συστατικά όπως το
κερί, η πρόπολη, η γύρη, κομμάτια από την ίδια την μέλισσα, ίχνη δηλητηρίου και βασιλικού
πολτού, ίχνη από μελισσοψωμο και προνύμφες. Το μέλι αυτό το ονομάζουν πολλοί αφρομελο,
διότι συγκεντρώνεται στον αφρό του μελιτοεξαγωγέα. Άλλη ονομασία είναι αγριομελο, μιας
και είναι η ίδια η φύση προσωποποιημενη. Περιέχει πολύ περισσότερα ένζυμα, λόγω των
υπολειμμάτων που περιέχει καθώς και λόγω του ότι είναι ακόμη άγουρο. Επιπλέον, περιέχει
και φιλικά βακτήρια. Ειδικά όταν το μέλι είναι ένα χαρμάνι από άνθη, αγκάθια και κωνοφόρα,
είναι πραγματικά πολύτιμο. Δυστυχώς μπορεί να παράγεται σε μικρές ποσότητες, ενώ, η
ειρωνεία είναι ότι, δεν είναι εμπορεύσιμο διότι η «εμφάνιση» του δεν είναι αποδεκτή. Το μέλι
αυτό μοιάζει… «βρώμικο». Αν κάποιος δεν μπορεί να βρει πρόσβαση σε τέτοιο μέλι, αλλά έχει
πρόσβαση σε «μαύρη» κερήθρα θα ήταν εξίσου ευεργετικό για αυτόν.

Πώς μας ωφελεί
● Μας εφοδιάζει με ενέργεια, καθώς αποτελεί πηγή απλών και σύνθετων υδατανθράκων.
● Το αντιοξειδωτικό του περιεχόμενο έχει ιδιαίτερα ευεργετική δράση στον οργανισμό μας και
κάποια συστατικά έχουν σημαντική αντικαρκινική δράση
Με τη μορφή καταπλάσματος, έχει θετική επίδραση σε ασθενείς με χρόνιες πληγές και έλκη.
Συντελεί στην καλή λειτουργία του εντέρου.
Θεωρείται καταπραϋντικό και χαλαρωτικό
● Το υψηλό ποσοστό φρουκτόζης, σε συνδυασμό με τα ένζυμα που περιέχει το μέλι, βοηθά
όσους βρίσκονται σε κατάσταση μέθης να συνέλθουν πιο γρήγορα.
● Το μέλι περιέχει 17% νερό, γι’ αυτό έχει και ενυδατική δράση.

Ένα νέο αντιβιοτικό;
Σε εξέλιξη βρίσκεται μια διεθνής μελέτη για τη σύγκριση του μελιού με υπάρχοντα
αντιβακτηριδιακά φάρμακα. Χαρακτηριστικό ήταν το παράδειγμα ενός παιδιού του οποίου οι
πληγές είχαν μολυνθεί από τη θανατηφόρο ποικιλία του χρυσίζοντος σταφυλόκοκκου, ο οποίος
είναι ανθεκτικός σε ισχυρά αντιβιοτικά. Ενώ ο οργανισμός του παιδιού δεν μπόρεσε να
αντιδράσει στα φάρμακα, απαλλάχτηκε τελικά από αυτό τον ανθεκτικό μικροοργανισμό 48
ώρες μετά τη λήψη θεραπευτικής αγωγής με μέλι.

Όλα τα μέλια δεν είναι ίδια
Η σύσταση, η ποιότητα, τα οργανοληπτικά στοιχεία, ακόμη και η μορφή του μελιού, διαφέρουν
από φυτό σε φυτό, από περιοχή σε περιοχή, ακόμη και από χρονιά σε χρονιά, γιατί
επηρεάζονται από τις καιρικές συνθήκες και τη χλωρίδα. Τα σκουρόχρωμα μέλια έχουν μεγαλύτερες ποσότητες αντιοξειδωτικών στοιχείων.

τα είδη του μελιού:
1. Πευκόμελο
2. Μέλι ελάτης
3. Μέλι καστανιάς
4. Θυμαρίσιο
5. Ερεικόμελο
6. Μέλι ηλίανθου

Χημική σύσταση του μελιού
Χονδρικά θα μπορούσε να πει κανείς πως το μέλι υπό κανονικές συνθήκες αποτελείται από
17% υγρασία, 77% διαφόρων τύπων σάκχαρα και 6% άλλες διάφορες ουσίες. Ειδικότερα το
μέλι αποτελείται από :
1 . Υδατάνθρακες – Σάκχαρα: Το μέλι περιέχει σάκχαρα σε ποσοστό 75-80%. Οι δυο κυριότεροι
υδατάνθρακες που περιέχονται στο μέλι είναι η φρουκτόζη (35%) και η γλυκόζη (32%).
προέρχονται από την σακχαρόζη του νέκταρ και Το μέλι περιέχει και λίγη μαλτοζη και λίγη
σακχαρόζη
2. Οργανικά οξέα: Το μέλι περιέχει τουλάχιστον 18 οργανικά οξέα, λίγα βασικά εκ’των οποίων
είναι το γλυκονικο οξύ, το κιτρικό οξύ, το οξικό οξύ και το φωσφορικό οξύ.
3 . Πρωτεΐνες και αμινοξέα: Οι πρωτεΐνες και τα αμινοξέα που περιέχονται στο μέλι είναι σε
μικρή ποσότητα.
4 . Μεταλλικα στοιχεία: Αμεταλλικα στοιχεία χλώριο, θειο, φώσφορος . Μεταλλικά στοιχεία
κάλιο, ασβέστιο, νάτριο, σίδηρος, μαγνήσιο, μαγγάνιο, χαλκός.
5 . Ένζυμα: Τα ένζυμα αυτά προέρχονται από την μέλισσα, την γύρη, το νέκταρ αλλά και από
παράγοντες ζύμωσης και μικροοργανισμούς και είναι η αμυλαση α,β, η γλυκο-ιμβερταση και η
γλυκο-οξειδαση.
6 . Βιταμίνες: Γενικά το μέλι περιέχει πολλές βιταμίνες, άλλα σε μικρές ποσότητες και
επομένως δεν θα το θεωρούσαμε βιταμινούχο.
7 . Αρωματικές/χρωστικές ουσίες: Το μέλι περιέχει πλήθος αρωματικών, χρωστικών και άλλων
ουσιών, εκ’ των οποίων πολύ γνωστές είναι η χολινη και η ακετυλοχολινη.

Σύγκριση ζάχαρης & μελιού

Η ζάχαρη (σακχαρόζη) είναι κάτι το εντελώς αφύσικο για τον οργανισμό μας, δεν
αποθηκεύεται, αφομοιώνεται δύσκολα παράγοντας δυσάρεστα αποτελέσματα όπως οξύτητα
στο αίμα, διαταραχές επιπέδου του σακχάρου στο αίμα, εγκεφαλική νωθρότητα μετά από ένα
χρονικό διάστημα, μεγάλη πτώση του ανοσοποιητικού (ανοσοκατασταλτική), άνοδο σωματικού
πάχους, καούρες, δυσπεψία, τοξίνωση και εξασθένιση ολοκλήρου του πεπτικού συστήματος.
Μεγάλες καθημερινές δόσεις ζάχαρης μπορούν να αρρωστήσουν σύντομα έναν οργανισμό και
να καταστρέψουν το πάγκρεας. Το μέλι, εκτός των ευεργετημάτων του, κάνει τα ακριβώς
ανάποδα από αυτά που δημιουργεί η ζάχαρη, με την εξαίρεση ότι δημιουργεί και αυτό μια
μικρή οξύτητα στο αίμα.
Σημερινό ενδιαφέρον
Την εποχή των μόνιμων κυψελών, το κερί ήταν ένα σημαντικό προϊόν του μελισσοκομείου. Οι
μέλισσες χρειάζονται άφθονη τροφή . Για να εκκρίνουν 1 κιλό κερί φαίνεται ότι καταναλώνουν
από 6 έως 12 κιλά μελί. Στις περιόδους αφθονίας η έκκριση είναι μεγάλη , όταν υπάρχει
έλλειψη δεν γίνεται έκκριση. Ωστόσο οι μέλισσες μπορούν να κατασκευάσουν κελιά και να
καλύψουν τις προνύμφες. Όταν δεν υπάρχει νεκταροέκκριση υλικά που παίρνουμε από τα
πλαίσια που έχουν ήδη κατασκευαστεί.

ΑΛΛΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΟΥ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ
ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ

ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ ΠΟΛΤΟΣ

Είναι πηγή βιταμινών, ενζύμων και μιας ομάδας συστατικών που μέχρι σήμερα έχουν
μείνει απροσδιόριστα. . Η περιεκτικότητα του βασιλικού πολτού σε όλα αυτά τα
θρεπτικά στοιχεία τον καθιστά μια τροφή με πλήθος ευεργετικών ιδιοτήτων.:

ΚΕΡΙ
Έχει επουλωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες και γι’ αυτό είναι ιδανικό για να
καταπραΰνει τραυματισμούς ή ερεθισμούς του στόματος. Το κερί χρησιμοποιείται για την
κατασκευή κεριών, περιέχεται σε φαρμακευτικά προϊόντα.
Σύνθεση ιδιότητες χρήσεις
Το κερί είναι ένα μείγμα λιπαρών ουσιών. Εκτός από τις λιπώδεις ουσίες , το κερί των μελισσών
περιέχει οργανικά οξέα και αλκοόλ που περιέχουν μεγάλο αριθμό ατόμων άνθρακα. Το κερί
των μελισσών λιώνει γύρω στους 63 βαθμούς Κελσίου .Ο μελισσοκόμος μπορεί να δώσει το
κερί του σε ένα βιομήχανο ο όποιος το καθαρίζει και το μετασχηματίζει σε φύλλα τεχνητής
κηρήθρας
Εξαγωγή
Η εξαγωγή του κεριού γίνεται με τον ακόλουθο τρόπο: όταν το ζεστό νερό παρασύρει όλο το
κερί που μπορεί να τραβήξει , τα απορρίμματα του λέβητα χάνεται μέσα σε ειδικούς σάκους.
Όταν το βάζουμε στην πρέσα τα βρέχουμε με πολύ ζεστό νερό. Όταν βγουν από την πρέσα, το
λιωμένο κερί μαζεύεται πάνω από το νερό.

ΠΡΟΠΟΛΗ
Η ρητίνη είναι η πρώτη ύλη που παίρνει η μέλισσα από τη φύση, για να φτιάξει την πρόπολη.
Με την πρόπολη οι μέλισσες κλείνουν τρύπες στην κυψέλη προκειμένου να προστατευτεί η
εσωτερική θερμοκρασία και για να μην μπαίνουν ανεπιθύμητοι επισκέπτες, θα καλύψουν και
θα τα λειάνουν για να μην τραυματίζονται τα φτερά τους . Επίσης αν στην κυψέλη εισχωρήσει
κάποιος μεγαλόσωμος παρείσακτος (πχ. Ένας ποντικός )που δεν μπορούν να τον σύρουν έξω,
τον βαλσαμώνουν με την πρόπολη, για να προστατευτεί η υγεία των μελισσών. Με τον τρόπο
αυτό επιτυγχάνεται η αποστείρωση της κυψέλης και η προστασία της από τις αρρώστιες.

Η ΓΥΡΗ
Η γύρη έχει φυσική προέλευση και βρίσκεται στα άνθη των φυτών. Αποτελεί το αρσενικό
στοιχείο του άνθους και είναι το μέσον με το οποίο το αρσενικό γενετικό υλικό των φυτών
μεταφέρεται από αρσενικά (στήμονες) στα θηλυκά (ύπερος) πολλαπλασιαστικά όργανα των
φυτών για να γίνει η γονιμοποίηση και να δέσει ο καρπός. Η γύρη βρίσκεται στους ανθήρες
στην άκρη των στημόνων , υπό μορφή σκόνης , σε διάφορα χρώματα και σχήματα ανάλογα με
το είδος του φυτού. Είναι μια λεπτή σκόνη ,μια ατέλειωτη ποσότητα μικρών κόκκων με παράξενα καλλιτεχνικά σχήματα που πολλές φορές μοιάζουν με σεληνιακό το οποίο. Δεν έχει
έντονη γεύση και είναι πικρή . Μερικές φορές όμως ανάλογα από τα φυτά απ όπου προέρχεται
, είναι γλυκιά. Οι μέλισσες συλλέγουν τη γύρη από τα άνθη για να την μεταφέρουν στην φωλιά
τους και να την χρησιμοποιήσουν ως βασικό είδος τροφής . Επίσης η γύρη θεωρείται
αναγκαία για την λειτουργία του οργανισμού τους .

ΝΕΚΤΑΡ
Το νέκταρ είναι ένα ζαχαρούχο υγρό που εκκρίνουν τα άνθη στο βάθος του κάλυκα τις
περισσότερες φορές , με τη λειτουργία ειδικών αδένων που λέγονται νεκταρογόνοι αδένες .Οι
μέλισσες το γλείφουν με τη γλώσσα τους , το μαζεύουν μέσα στον πρόλοβο τους , το
μεταφέρουν μέσα στην κυψέλη , όπου άλλες μέλισσες το παραλαμβάνουν από το στόμα τους
και το αποθηκεύουν μέσα στις κερήθρες , εκεί το νέκταρ με τη ζέστη που επικρατεί μέσα στην
κυψέλη και με το φτερούγισμα των μελισσών που δημιουργεί ρεύμα αέρα από μέσα προς τα
έξω, χάνει την περιττή υγρασία του, η οποία από 90 βαθμούς κατεβαίνει στους 16-17. Μετά
από τα ένζυμα που πήρε από το στομάχι των μελισσών, μεταβάλλεται σε μέλι, το οποίο οι
μέλισσες στραγγίζουν με ένα λεπτό στρώμα από κερί για να διατηρηθεί σε απεριόριστο χρόνο.

Μελι-σσοθεραπεια – Σύνθετες, συνεργηστικες θεραπευτικές
εφαρμογές του μελιού
Το μελί μπορεί να είναι χρήσιμο στην μελισσοθεραπεια με 3 βασικούς τρόπους :
• Μέσα από τις ενδογενείς θεραπευτικές ιδιότητες του, λόγω των ενζυμων, των αιθέριων
ελαίων, των μετάλλων και άλλων συστατικών και ιδιοτήτων.
• Ως διαλύτης-μεταφορέας αιθέριων ελαίων βοτάνων, μητρικών βαμμάτων βοτάνων και
πρόπολης, βασιλικού πολτού και δηλητηρίου μέλισσας.
• Ως μέσο ισχυρής αποτοξίνωσης, λόγω της μοναδικής του ιδιότητας να προσφαει τοξίνες από
την επιφάνεια των ιστών. Επομένως, χρησιμοποιείται θαυμάσια σε εφαρμογές καθαρισμού
πληγών και σοβαρών, μολυσμένων τραυμάτων ή εγκαυμάτων, σε εφαρμογές καθαρισμού και
αντιμετώπιση λοιμώξεων της στοματικής κοιλότητας και των αμυγδάλων, καθώς και για
λεμφικό καθαρισμό μέσω ειδικευμένης λεμφικής μάλαξης με μέλι.

ΚΥΚΛΟΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ ΚΑΙ ΠΩΣ ΠΡΟΚΥΠΤΕΙ Η
ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ
Η μέλισσα για να ολοκληρώσει την ανάπτυξη της διέρχεται από τρία στάδια: Το αυγό, την
προνύμφη και τη νύμφη. Όλα τα αυγά προέρχονται από τη βασίλισσα , είναι μεγάλοι,
μακρόστενοι και έχουν χαρακτηριστική θέση στο κελί. Τα αυγά της τρίτης ημέρας είναι έτοιμα
για την εκκόλαψη της προνύμφης. Οι αναπτυσσόμενες προνύμφες τρέφονται από τις εργάτριες
με βασιλικό πολτό, γύρη και μέλι μέχρι που θα σφραγιστούν τα κελιά. Αφού σφραγιστούν στο
στάδιο της νύμφης η κάθε μέλισσα θέλει διαφορετικό χρόνο ανάπτυξης.
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΜΕΛΙΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΕΛΙΣΣΑ
Οι μέλισσες πετάνε από λουλούδι σε λουλούδι και συλλέγουν γύρη και νέκταρ. Όταν μαζέψουν
αρκετό και το φορτίο τους γίνει βαρύ επιστρέφουν στην κυψέλη, αποθηκεύουν την προμήθεια
στα κελιά και μετά επαναλαμβάνουν την διαδικασία. Στην συνέχεια άλλες μέλισσες
δημιουργούν με τα φτερά τους ένα ρεύμα αέρα ώστε να εξατμιστεί το μεγαλύτερο μέρος του
νερού από το νέκταρ και το μέλι να γίνει συμπυκνωμένο. Τέλος οι μέλισσες σφραγίζουν τα
κελιά με ένα λεπτό στρώμα κεριού.

ΤΟ ΔΗΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ
Μεταξύ των πολλών ειδών εντόμων την ικανότητα της υπεράσπισης τους με κεντρί και έγχυση
δηλητηρίου είναι και η μέλισσα.Το δηλητήριο χρησιμοποιείται για την υπεράσπιση του
ατόμου , ή για την θανάτωση θηραμάτων. Όταν μια μέλισσα κεντρίσει κανονικά όλα τα 0,15
εώς 0,3 mg του δηλητηρίου. Η μέση θανατηφόρα δόση για έναν ενήλικα είναι 2,8 mg ανα κιλό,
δηλαδή για ένα άτομο 60 κιλά έχει 50% να επιζήσει αν του εγχυθεί συνολικά 186 mg. Με το
δηλητήριο της μέλισσας θεραπεύονται πολλές ασθένειες , οι τιμές το 1990 ήταν 100 $ με 200$
ανα γραμμάριο.

Ιωαννίδης Βασίλης

Γεωπόνος